23 mrt. 2026
Schriftelijke vragen Verdwijnen van bomen en andere landschapselementen op het platteland
Follow the Money (FTM) wist onlangs [1] de hand te leggen op een presentatie van de provincie Overijssel waaruit blijkt dat tussen 2012 en 2022 ongemerkt 118 duizend bomen en 4000 andere landschapselementen zijn verdwenen van het Overijsselse platteland. Per saldo verdwijnt er in het buitengebied (buiten de natuurgebieden en buiten de bebouwde kom) ieder jaar zo’n 20 hectare aan bomen, heggen en struiken. Bovendien blijkt de helft van de bomen en landschapselementen in Overijssel er slecht bij te staan.
Over de oorzaken van het verdwijnen en de slechte staat van houtopstanden schrijft de provincie Overijssel het volgende.
“De oorzaken: er is altijd een reden om een boom te kappen
De oorzaken zijn heel divers en komen in hoofdzaak neer op het streven van eigenaren naar maximale opbrengst of nut en het minimaliseren van kosten en nadelen. In de praktijk zien we geen, slecht of te intensief onderhoud. Geen groeiruimte door grondbewerking, opslag of (over)woekerende soorten. Bomen krijgen daarmee geen tijd en ruimte om vitaal te blijven. Soms staat een boom of landschapselement in de weg bij functieverandering, efficiënter grondgebruik of vanwege schaduw op zonnepanelen.” Ook klimaatverandering speelt een rol.
Voor veel van de verdwenen Overijsselse houtopstanden gold een herplantplicht die niet is nageleefd. Ook zijn er bomen illegaal gekapt. Volgens de provincie Overijssel is er onvoldoende controle op de naleving van regels, waardoor slecht gedrag onbestraft blijft. Overijssel gaat nu 100 duizend euro per jaar extra uittrekken voor handhaving. Wat niet helpt is dat de regelgeving en de bevoegdheidsverdeling tussen provincie en gemeenten voor veel inwoners niet duidelijk zijn.
De provincie Overijssel heeft voor haar inventarisatie gebruik gemaakt van satellietbeelden en het registratiesysteem LASREG, een tool die samen met de provincie Gelderland en de gemeente Bronckhorst is ontwikkeld voor het in beeld brengen en analyseren van de groenblauwe dooradering (GBDA).[2]
De Partij voor de Dieren heeft hierover de volgende vragen aan het College
1. Bent u bekend met het genoemde artikel van FTM en het onderzoek dat de provincie Overijssel heeft gedaan naar het verdwijnen van bomen en andere houtopstanden in het landelijk gebied?
2. Uit een reactie van de provincie Gelderland in het artikel van FTM blijkt dat de provincie Gelderland geen historische analyse van houtopstanden heeft gemaakt/laten maken. Waarom niet? Heeft de provincie plannen om dit in de toekomst alsnog te gaan doen?
3. Welke extra stappen heeft de provincie Gelderland ondernomen of gaat zij ondernemen naar aanleiding van het onderzoek van de provincie Overijssel?
4. Wat kan de provincie Gelderland volgens u (nog meer) doen om het verdwijnen en de achteruitgang van houtopstanden in het buitengebied beter te registreren, te monitoren en te voorkomen?
5. Hoe kijkt uw College aan tegen de regelgeving rond houtopstanden in Gelderland? Zijn de regels volgens u duidelijk genoeg of ziet u verbeterpunten? Denkt het College na over verduidelijking van de regelgeving?
6. De provincie Gelderland werkt nu zo’n drie jaar met toezicht op basis van satellietbeelden, lezen wij in het artikel van FTM. In hoeverre zet de provincie Gelderland de satellietbeelden in om de kwaliteit en het verdwijnen van houtopstanden in het landelijk gebied te registreren, te monitoren en te analyseren?
7. In hoeverre zet de provincie Gelderland de LASREG-tool, die zij zelf mede heeft ontwikkeld, in om de kwaliteit en het verdwijnen van houtopstanden in het landelijk gebied te registreren, te monitoren en te analyseren?
8. Heeft de provincie Gelderland in beeld hoeveel bomen en andere houtige landschapselementen de afgelopen drie jaar zijn verdwenen/in omvang zijn afgenomen in Gelderland? Dat wil zeggen de houtopstanden waarvoor de provincie het bevoegd gezag is en waarvoor een kapmelding verplicht is? Zo ja, om hoeveel bomen en om hoeveel hectare gaat het? Zo nee, waarom niet?
9. Heeft de provincie Gelderland ook inzicht in verdwenen bomen/houtopstanden in het buitengebied waarvoor de provincie NIET het bevoegd gezag is? Zo ja, om hoeveel verlies aan bomen/houtopstanden gaat het?
10. Heeft de provincie Gelderland, net als de provincie Overijssel, de kwaliteit van houtopstanden in beeld, en de verbeteringen die nodig zijn? Graag een toelichting.
11. Hoeveel kapmeldingen zijn er de afgelopen drie jaar bij de provincie gedaan? Wat is de reden dat kapmeldingen (vrijwel) niet worden gepubliceerd?
12. In hoeveel gevallen heeft de provincie Gelderland de afgelopen drie jaar geconstateerd dat onterecht geen kapmelding is gedaan? Hoe treedt de provincie hiertegen op en hoe vaak is opgetreden?
13. Op welke gronden kan de provincie het kappen van houtopstanden weigeren? In hoeveel gevallen heeft de provincie de afgelopen drie jaar de kap van houtopstanden na een melding geweigerd?
14. Hoe controleert de provincie de herplantplicht? Hoe vaak heeft de provincie de afgelopen drie jaar geconstateerd dat niet is voldaan aan de herplantplicht en hoe is de provincie hiertegen opgetreden? Hoeveel houtopstanden betreft het?
15. Voor hoeveel houtopstanden die drie jaar of langer geleden zijn gekapt, is op dit moment nog niet voldaan aan de herplantplicht?
16. Hoeveel handhavingsverzoeken zijn er de afgelopen drie jaar bij de provincie binnengekomen vanwege het illegaal kappen/verdwijnen van houtopstanden en het niet naleven van de herplantplicht?
17. Op welke wijze worden Provinciale Staten actief door het College geïnformeerd over de toename of afname van het areaal houtopstanden in Gelderland? Indien PS niet worden geïnformeerd: waarom niet? Bent u het met ons eens dat PS actief op de hoogte dienen te worden gehouden van het verdwijnen en de achteruitgang van bomen in Gelderland? Zo nee, waarom niet?
23 maart 2026
Danielle van de Weerd, Partij voor de Dieren
[2]https://gelderland.stateninformatie.nl/document/13079684/1/Bijlage_10_Onderzoek_naar_groenblauwe_dooradering__nulmeting__en_aanpak_voor_nadere_uitwerking?connection_type=16&connection_id=872319 Doel van dit systeem is ‘op uniforme wijze voor Gelderland de GBDA in beeld te kunnen brengen en langdurig te kunnen monitoren. Daarnaast zijn de resultaten van de meting en monitoring noodzakelijk voor het kunnen realiseren van de opgave om groenblauw te herstellen, te behouden en de kwaliteit en connectiviteit te verbeteren als relevante bijdrage aan de VHR-doelstellingen en biodiversiteit.’
Beantwoording schriftelijke Statenvragen Statenlid Danielle van de Weerd van Partij voor de Dieren over Verdwijnen van bomen en andere landschapselementen op het platteland Ingevolge het bepaalde in artikel 39 van het Reglement van Orde Provinciale Staten van Gelderland doen wij u hieronder het antwoord van ons college op de vragen van Danielle van de Weerd toekomen.
Vraag 1: Bent u bekend met het genoemde artikel van FTM en het onderzoek dat de provincie Overijssel heeft gedaan naar het verdwijnen van bomen en andere houtopstanden in het landelijk gebied?
Antwoord: Ja we zijn op de hoogte van het genoemde artikel van FTM en het onderzoek dat de provincie Overijssel heeft uitgevoerd.
Vraag 2: Uit een reactie van de provincie Gelderland in het artikel van FTM blijkt dat de provincie Gelderland geen historische analyse van houtopstanden heeft gemaakt/laten maken. Waarom niet? Heeft de provincie plannen om dit in de toekomst alsnog te gaan doen?
Antwoord: Op dit moment wordt er een trendanalyse van houtopstanden uitgevoerd die teruggaat tot 2017. De resultaten hiervan worden in het najaar verwacht. We hebben geen plannen een uitgebreidere historische analyse naar houtopstanden uit te voeren.
Vraag 3: Welke extra stappen heeft de provincie Gelderland ondernomen of gaat zij ondernemen naar aanleiding van het onderzoek van de provincie Overijssel?
Antwoord: Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 4: Wat kan de provincie Gelderland volgens u (nog meer) doen om het verdwijnen en de achteruitgang van houtopstanden in het buitengebied beter te registreren, te monitoren en te voorkomen?
Antwoord: Het landschapselementenregister (LASREG) biedt inzicht in de kwantiteit van de landschapselementen in het landelijk gebied. We zijn bezig een kwantitatieve trendanalyse uit te voeren voor de periode 2017-2024. Daarnaast verkennen we de mogelijkheden om ook de kwaliteit van landschapselementen langjarig te kunnen meten en in LASREG kunnen ontsluiten. Doorontwikkeling van LASREG is noodzakelijk om beter zicht te krijgen op kwantiteit en kwaliteit van landschapselementen. In onze verordening zijn regels opgesteld om houtopstanden in Gelderland te behouden.
Vraag 5: Hoe kijkt uw College aan tegen de regelgeving rond houtopstanden in Gelderland? Zijn de regels volgens u duidelijk genoeg of ziet u verbeterpunten? Denkt het College na over verduidelijking van de regelgeving?
Antwoord: Er bestaan zowel landelijke regels als provinciale regels in onze omgevingsverordening voor houtopstanden. Op dit moment wordt er bij het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur de laatste hand gelegd aan een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) over houtopstanden, waarmee een deel van de bestaande regels duidelijker worden. Hoogstwaarschijnlijk treedt deze wet per 1 januari 2027 in werking. Jaarlijks wordt onze omgevingsverordening geactualiseerd en indien nodig worden verbeterpunten en verduidelijkingen doorgevoerd.
Vraag 6: De provincie Gelderland werkt nu zo’n drie jaar met toezicht op basis van satellietbeelden, lezen wij in het artikel van FTM. In hoeverre zet de provincie Gelderland de satellietbeelden in om de kwaliteit en het verdwijnen van houtopstanden in het landelijk gebied te registreren, te monitoren en te analyseren?
Vraag 10: Heeft de provincie Gelderland, net als de provincie Overijssel, de kwaliteit van houtopstanden in beeld, en de verbeteringen die nodig zijn? Graag een toelichting.
Antwoord: Zie het antwoord op vraag 7.
Vraag 11: Hoeveel kapmeldingen zijn er de afgelopen drie jaar bij de provincie gedaan? Wat is de reden dat kapmeldingen (vrijwel) niet worden gepubliceerd?
Antwoord: De afgelopen drie jaar zijn de volgende kapmeldingen binnengekomen: 2025: 320 kapmeldingen 2024: 539 kapmeldingen 2023: 361 kapmeldingen Het is niet wettelijk verplicht om de kapmeldingen te publiceren.
Vraag 12: In hoeveel gevallen heeft de provincie Gelderland de afgelopen drie jaar geconstateerd dat onterecht geen kapmelding is gedaan? Hoe treedt de provincie hiertegen op en hoe vaak is opgetreden?
Antwoord: Het is niet mogelijk om exact uit het systeem te halen in hoeveel gevallen er geen kapmelding is gedaan. Indien er wordt geconstateerd dat er is gekapt zonder kapmelding wordt er geïnvesteerd op herstel. We zetten in die gevallen in op de herplantplicht. Zie verder onze Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (PS2026-274). De afgelopen drie jaar hebben we diverse keren handhavend opgetreden en een last onder dwangsom opgelegd voor het niet herplanten van een houtopstand: 2025: 32 keer 2024: 17 keer 2023: 16 keer
Vraag 13: Op welke gronden kan de provincie het kappen van houtopstanden weigeren? In hoeveel gevallen heeft de provincie de afgelopen drie jaar de kap van houtopstanden na een melding geweigerd?
Antwoord: Wij kunnen voor 5 jaar een kapverbod opleggen. De redenen om een kapvergunning te weigeren zijn: “oude bosgroeiplaats”, “cultuurhistorische waardevolle beplantingen” en “beschermde natuurwaarden”. Er zijn de afgelopen drie jaar geen kapvergunning geweigerd.
Vraag 14: Hoe controleert de provincie de herplantplicht? Hoe vaak heeft de provincie de afgelopen drie jaar geconstateerd dat niet is voldaan aan de herplantplicht en hoe is de provincie hiertegen opgetreden? Hoeveel houtopstanden betreft het?
Antwoord: Wij controleren administratief en fysiek op de herplantplicht. De bomenmonitor is daarbij een administratief hulpmiddel (zie het antwoord op vraag 6), maar we reageren ook op binnenkomende meldingen. In het jaarverslag van 2024, pagina 41 (PS2025-504) is het aantal controles opgenomen van de afgelopen 5 jaar.
Vraag 15: Voor hoeveel houtopstanden die drie jaar of langer geleden zijn gekapt, is op dit moment nog niet voldaan aan de herplantplicht?
Antwoord: Op dit moment staan er 91 controles gepland op locaties waar wellicht nog niet is voldaan aan de herplantplicht binnen drie jaar.
Vraag 16: Hoeveel handhavingsverzoeken zijn er de afgelopen drie jaar bij de provincie binnengekomen vanwege het illegaal kappen/verdwijnen van houtopstanden en het niet naleven van de herplantplicht? Antwoord: Er zijn 33 handhavingsverzoeken binnengekomen voor mogelijk illegale kap.
Vraag 17: Op welke wijze worden Provinciale Staten actief door het College geïnformeerd over de toename of afname van het areaal houtopstanden in Gelderland? Indien PS niet worden geïnformeerd: waarom niet? Bent u het met ons eens dat PS actief op de hoogte dienen te worden gehouden van het verdwijnen en de achteruitgang van bomen in Gelderland? Zo nee, waarom niet?
Antwoord: Uw Staten worden geïnformeerd door de jaarverslagen van Uitvoering en handhaving, zie het jaarverslag van 2024 (PS2025-504) onder hoofdstuk 9.3 Houtopstanden. Een totaaloverzicht op het areaal houtopstanden in Gelderland is op dit moment niet te genereren.
